OZE – korzyści i zagrożenia
Opłacalność Odnawialnych Źródeł Energii przez lata była tematem burzliwych dyskusji. Obecnie nikt już nie ma wątpliwości, że ciepło i prąd z OZE są ekologiczne i mogą być tańsze. Mają coraz większy udział w miksie energetycznym na poziomie państw i gospodarstw domowych.
Czym są odnawialne źródła energii?
Dostępne źródła energii dzielą się na odnawialne (OZE) i nieodnawialne. Cechą tych pierwszych jest niewyczerpywalność i łatwa odnawialność. Energia wody i wiatru, energia słoneczna czy energia geotermalna z perspektywy człowieka są niemożliwe do wyczerpania.
Pellet, słoma, zrębki drewna to również ekologiczne źródła energii odnawialnej. Razem z innymi produktami organicznymi należą do tzw. biomasy. Substancje organiczne można spalić, zgazować, poddać estryfikacji lub fermentacji.
Dla porównania nieodnawialne źródła energii mają ograniczone zasoby, które stopniowo ulegają wyczerpaniu. Węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny czy uran kończą się w rosnącym tempie. W tej sytuacji energia wody, energia słoneczna czy energia geotermalna nabierają większego znaczenia. Odnawialne źródła energii zwane OZE nazywane bywają „zieloną energią”. Wykorzystują bowiem naturalne zasoby środowiska, by zamienić je na prąd lub ciepło. Zalicza się do nich m.in. energię słoneczną, wodną, wiatrową czy geotermalną pobieraną przy wykorzystaniu paneli fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych, turbin wiatrowych czy pomp ciepła.
Jakie są odnawialne źródła energii?
Polskim aktem normatywnym, który określa sposoby wykorzystania OZE, jest Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Znajduje się w niej zapis, który definiuje OZE jako: „odnawialne, niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów”.
Zgodnie z ustawą do odnawialnych źródeł energii należą:
• energia słoneczna – wykorzystywana przez instalacje fotowoltaiczne lub kolektory słoneczne (przeznaczone wyłącznie do ogrzewania wody),
• energia wody – to energia pozyskiwana z prądów wodnych dzięki turbinom i hydrogeneratorom w siłowniach wodnych,
• energia wiatru – prąd pozyskiwany jest dzięki ruchowi powietrza, który napędza turbiny wiatrowe,
• energia geotermalna – do pobierania energii geotermalnej z małej głębokości służą gruntowe pompy ciepła, natomiast z głębokich odwiertów można pobrać gorącą wodę, bez stosowania wymienników ciepła,
• biomasa – można ją spalać, przetwarzać na paliwa ciekłe lub gazowe, wykorzystując energię powstającą w czasie rozkładu substancji organicznych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.
Zalety odnawialnych źródeł energii
1. Wykorzystują darmową i praktycznie nieskończoną, odnawialną energię ze słońca, wody, wiatru czy skał.
2. Pozwalają znacząco zmniejszyć rachunki za prąd czy wodę. Niektóre systemy, jak np. instalacje fotowoltaiczne, pozwalają dodatkowo zarabiać, ponieważ nadwyżki zgromadzonej, niewykorzystanej energii można odsprzedać.
3. Zapewniają stały jednostkowy koszt energii. Dzięki odnawialnym źródłom energii nie jesteś (lub jesteś w naprawdę minimalnym stopniu) zależny od zmieniających się cen rynkowych prądu czy wody.
4. Cechuje je wysoka wydajność, jeśli zestawić odnawialne źródła energii z tradycyjnymi paliwami.
5. Są ekologiczne. Większość OZE nie emituje do środowiska szkodliwych produktów ubocznych spalania, dzięki czemu poprawiają klimat.
6. Przynoszą korzyść nie tylko środowisku, lecz także zdrowiu domowników.
7. Urządzenia takie jak pompy ciepła mogą działać w dwie strony: zarówno ogrzewać, jak i chłodzić dom. Zapewnia to system ogrzewania budynku i klimatyzację w jednym.
8. Ogrzewanie budynków technologią wykorzystującą odnawialne źródła energii jest znacznie bezpieczniejsze niż przy użyciu wielu tradycyjnych źródeł, np. kotłów. Urządzenia te są praktycznie bezawaryjne, a w razie komplikacji nie grożą wybuchem pożaru.
9. Instalacje fotowoltaiczne czy pompy ciepła pracują automatycznie przez całą dobę, dzięki czemu oszczędzają czas domowników, podwyższając komfort użytkowania budynku.
10. Zapewniają niezależność od dużych komercyjnych czy państwowych dostawców energii.
11. Wykorzystując alternatywne źródła energii, jak np. biomasa, przyczyniasz się do redukcji nadwyżek żywności czy nieużytków roślin.
12. Mają niższe wymagania dotyczące konserwacji.
13. Stanowią inwestycję w przyszłość, ponieważ decydując się na OZE, dostosowujesz się do nowoczesnego rynku stawiającego na energooszczędne i proekologiczne działania w budownictwie. Instalacje OZE są przez to zgodne z unijnymi normami dotyczącymi ochrony środowiska.
14. Większość instalacji wykorzystujących odnawialne źródła energii ma długoletnią gwarancję.
Wady wykorzystania „zielonej energii”
Niestety, kilka faktów może przemawiać również na niekorzyść OZE. Do ich podstawowych wad zaliczyć bowiem należy:
1. Wysokie koszty początkowe: wymagają inwestycji, której koszty mogą przerosnąć niektórych inwestorów.
2. Długi okres zwrotu kosztów poniesionych na inwestycję w odnawialne źródła energii.
3. Ograniczoną dostępność. Odnawialne źródła energii są zależne nie tylko od lokalizacji, lecz także od pogody.
4. Szkodliwość niektórych OZE, np. użytkowanie energii geotermalnej, może powodować zanieczyszczenia wód głębinowych.
5. Ingerencję w krajobraz i środowisko naturalne. Pomimo tego, że teoretycznie dbamy o dobrą kondycję natury, to w praktyce i tak w nią ingerujemy, stawiając farmy fotowoltaiczne, wiatrowe czy przebijając się do gleby.
Argumenty za „zieloną energią”.
Odnawialne źródła energii wykorzystywane do produkcji prądu emitują nawet 100 razy mniej dwutlenku węgla (CO2) w porównaniu źródeł wykorzystujących paliwa tradycyjne.
Zestawienie wyników emisji CO2 dla różnych źródeł energii elektrycznej nie pozostawia wątpliwości, skąd pochodzi „brudny”, a skąd „zielony” prąd:
• węgiel: 369–1023 g CO2/kWh
• gaz naturalny: 128–434 g CO2/kWh
• instalacja fotowoltaiczna: 11–42 g CO2/kWh
• turbina wiatrowa: 12–14 g CO2/kWh
• hydroelektrownia: 11 g CO2/kWh
• elektrownia atomowa: 6 g CO2/kWh [1]
Świadome decyzje dla zielonej przyszłości to dążenie do zerowego śladu węglowego.
Zerowy ślad węglowy oznacza, że ilość emitowanych gazów cieplarnianych jest zrównoważona przez usuwanie takiej samej ilości gazów z atmosfery, co prowadzi do braku netto emisji. Osiągnięcie tego stanu wymaga drastycznej redukcji emisji u źródła (np. poprzez inwestycje w odnawialne źródła energii, efektywność energetyczną) oraz aktywnego wychwytywania i usuwania CO2 z powietrza.
W jaki sposób można taki stan osiągnąć?
Wprowadzanie zmian, które bezpośrednio zmniejszają ilość emitowanych gazów, np. przejście na odnawialne źródła energii, optymalizacja procesów, stosowanie energooszczędnych technologii.
Kompensowanie pozostałych emisji poprzez aktywne usuwanie dwutlenku węgla z atmosfery, np. poprzez sadzenie lasów lub stosowanie technologii wychwytywania CO2.
Zerowy ślad węglowy (net zero) powinien obejmować cały cykl życia produktu lub wszystkie emisje związane z działalnością organizacji, od produkcji, przez transport, aż po utylizację.
Korzyści z odnawialnych źródeł energii nie ograniczają się tylko do ekonomii:
• zielona energia – OZE są czystym źródłem energii elektrycznej, której wytwarzaniu nie towarzyszy emisja do środowiska naturalnego gazów cieplarnianych lub toksycznych związków,
• obniżone rachunki za prąd – jeżeli wybierzemy optymalny sprzęt i moc instalacji fotowoltaicznej lub wiatrowej obniżymy rachunki za prąd • postawa odpowiedzialności społecznej – jeśli wytwarzamy własny prąd ze słońca, przyjmujemy świadomie odpowiedzialność za przyszłość planety, Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii przynosi wielostronne korzyści – nie tylko ekologiczne, lecz również etyczne.
Gdy korzystamy z zielonej energii, wybieramy lepszą przyszłość – dla siebie, swoich dzieci, dla świata.
Artykuł powstał w ramach kampanii edukacji ekologicznej realizowanej w ramach zadania „Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii w Mieście Kalety” nr FESL.10.06-IZ.01-084A/23 w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 Priorytet FESL.10 „Fundusze Europejskie na transformację” Działanie FESL.10.06 „Rozwój energetyki rozporoszonej opartej na odnawialne źródła energii”
